De ordinaire boefjes…

Er zullen waarschijnlijk enkele miljoenen mensen voor de buis hebben gezeten om te kijken wat crimineel Willem Holleeder te vertellen had in het programma College Tour van presentator Twan Huys. Het zou me zelfs niks verbazen als dat programma meer kijkers heeft getrokken dan de interland tussen Nederland en Andorra.

door Koen van Lannik

Maar welke waarde moeten we nu eigenlijk hechten aan het optreden van Holleeder? Wilt u mijn mening weten? We hadden de zaak beter kunnen doodzwijgen. Al die opgeklopte verhalen over mogelijke onthullingen? Zo leeg als de huls van een kogel.

In tegenstelling tot het spotje waarin de gewiekste crimineel beloofde op alle vragen een antwoord te zullen geven, bleef De Neus opvallend vaak zwijgzaam toen het over zaken ging als de afpersing van zakenlieden, de liquidatie van Willem Endstra en gevallen waarvan hij nog steeds wordt verdacht.

Spijt heeft hij wel van de ontvoering van Freddy Heineken en zijn chauffeur Ab Doderer. En dat ze vastgeketend hadden gezeten was voor hun eigen veiligheid geweest. Bang als de ontvoerders waren dat hun slachtoffers zelfmoord zouden plegen. Het geld dat hij aan de ontvoering zou hebben overgehouden is volgens Holleeder op een Frans strand verbrand. En niet ergens verborgen, zoals algemeen wordt beweerd.

Er was van alles aan gedaan om de beveiliging rondom Holleeder zo waterdicht mogelijk te maken. De opnames werden zelfs twee keer stilgelegd omdat iemand kennelijk toch opname-apparatuur bij zich droeg. En dat was vooraf uitdrukkelijk verboden. Eigenlijk is het best gek. Je geeft een topcrimineel een podium en laat het publiek fouilleren.

De maatregelen waren overigens een farce, want het lukte PowNews om beelden te maken en die weer naar buiten te smokkelen.  Het stukje dat PowNed vervolgens uitzond ging als volgt:

Holleeder: Het is onmogelijk om van los te komen van je verleden, hoeveel gewoon werk je ook doet, je wordt altijd geconfronteerd met je verleden.
Huys: Wat is de verleiding van het milieu?
Holleeder: Er is geen verleiding.
Huys: Maar u bent veroordeeld voor afpersing.
Holleeder: Dat is de conclusie van de rechtbank. Ik respecteer deze uitspraak, daarom zal ik geen antwoord geven op vragen over de zaken waarvoor ik veroordeeld ben. Ik ga niet proberen hier alsnog mijn gelijk te behalen.

Het was ongelofelijk druk daar in de collegezaal van de universiteit van Utrecht. Onder de aanwezigen veel studenten van Stijn Franken, de advocaat van Holleeder. Ik ga niet beweren dat dit misschien van invloed is geweest op de invulling van het programma. Opvallend is het wel.

En ja, Holleeder heeft een nieuwe liefde die hem ‘niet veroordeelt op zijn verleden’. Ook vertelde hij katholiek te zijn. ‘Ik ga wel eens naar de Dom hier in Utrecht en steek daar een kaarsje aan voor een overleden vriend van me. Wie? Dat zeg ik niet.’

En daar zit nu net het probleem. De ‘knuffelcrimineel’ heeft tijdens de opnames op geen enkele manier het achterste van zijn tong laten zien. Hij heeft er wat mij betreft enkel en alleen voor eigen gewin gezeten. Vooral om te laten zien dat hij in zijn hart eigenlijk een doodgoeie vent is. Van schurk tot charmeur. Het kan verkeren.

O nee, hij zat er natuurlijk ook om de publieke omroep een boost te geven. Zij hebben het gewoon voor de kijkcijfers gedaan. Inhoudelijk stelde het hele interview namelijk niets voor. De ordinaire boefjes…

Met De Neus aan het venster…

De publieke omroep is in doorsnee niet bepaald een kijkcijferkanon. Daar kan wel eens verandering in komen als topcrimineel Willem Holleeder, bijgenaamd De Neus, zijn opwachting maakt in het programma College Tour van presentator Twan Huys.

De protesten zijn niet van de lucht. En persoonlijk verbaas ik me daar niet over. Waarom zou je een dergelijk persoon een podium geven? Om voor eens en voor altijd te horen hoeveel mensen hij nou werkelijk om zeep heeft geholpen of laten helpen?

Zo zijn er nog wel meer zaken te bedenken die de studenten hem kunnen voorleggen. Of hij bijvoorbeeld wel beseft wat hij anderen heeft aangedaan. Of je hem een gewetenloze misdadiger moet noemen. En als de studenten het niet durven te doen, is het de plicht van Huys hem daar naar te vragen.

De vrijheid van meningsuiting acht ik een groot goed, maar een crimineel in de spotlights zetten vanwege zijn achtergrond? Dat gaat mij veel te ver. Dat riekt naar verheerlijking. Zoals ook oud-politiefunctionaris Klaas Wilting dat bij Pauw en Witteman probeerde uit te leggen. Eigenlijk vond ik het wel goed dat Witteman vervolgens vroeg of je iemand als zedendelinquent Robert M. dan ook de kans zou moeten geven om zijn verhaal te vertellen.

Slaan we wat dit betreft niet een klein beetje door? Je gaat een pyromaan na zijn vrijlating toch ook niet vragen of hij studenten  even komt uitleggen wat zijn fascinatie voor vuur is en hoe je het beste een goede fik kunt stoken? Of voor mijn part een moordenaar uitnodigen. En hem vervolgens de vraag voorleggen waarom een kind getuige moest zijn van de moord op diens moeder.

Als Huys en zijn publiek lef in hun donder hebben, dan halen ze Holleeder door de mangel. Beuken ze verbaal constant op hem in. Met messcherp gestelde vragen. En dat net zo lang tot goed tot hem doordringt dat hij het eigenlijk niet heeft verdiend om daar te zitten. Totdat De Neus als een aangeslagen bokser in de hoek ligt. Als hen dat lukt hebben ze het goed gedaan.

Maar weet u wat? Ik heb er niet veel vertrouwen in dat het zo zal gaan. Holleeder is een crimineel die weliswaar zegt dat hij klaar is met de onderwereld, maar of dat andersom ook zo is? Daar komt bij dat Holleeder weliswaar op vrije voeten loopt, maar nog steeds als verdachte wordt aangemerkt in een aantal onopgeloste zaken.

Het maakt zijn uitverkiezing tot aanstaande tv-persoonlijkheid extra pikant. Dat en het gegeven dat hij een eigen column in de Revue volschrijft en een rap heeft opgenomen met Lange Frans. Misdaad mag niet lonen. Willem Holleeder is een aalgladde jongen. Iemand die perfect weet hoe hij mensen moet bespelen. Dat heeft hij in het verleden meerdere keren bewezen.

Huys vindt alle ophef maar flauwekul. ‘Ik maak het programma nu vijf jaar en we hebben allerlei gasten gehad. Om een misverstand weg te nemen, er komen niet alleen Nobelprijswinnaars in College Tour. We hebben ook een programma gemaakt met Nick Leeson, de bankier die Barings Bank heeft opgeblazen. Er zijn goede redenen om Holleeder uit te nodigen. Hij is in 1983 een van de ontvoerders geweest van Freddy Heineken en Ab Doderer zoals iedereen weet. Daarna heeft hij in bijna dertig jaar tijd de Nederlandse misdaadscene vaak vertegenwoordigd op de voorpagina’s van de Nederlandse kranten. Hij heeft in al die jaren nooit gesproken over wat hij heeft gedaan.’

We kunnen ons dus gaan opmaken voor een onthullend avondje televisie. En als ik justitie was zou ik ook voor de buis gaan zitten. Sterker nog, het programma in zijn geheel opnemen. Afgaande op de uitspraken van Huys zou het namelijk wel eens zo kunnen zijn dat Holleeder schoon schip maakt. Publiekelijk opbiecht wat hij voor de rechtbank heeft verzwegen…

Misplaatst vertrouwen…

Het moet mij maar eens van het hart. Tijd dat er stevig wordt uitgehaald. Naar sommige instanties die het kennelijk niet zo nauw nemen met de goede zeden in dit bij tijd en wijle zo verziekt lijkende land.

Een maatschappij die tot op de hoogste niveaus van kontdraaien houdt. Een maatschappij die zich kwaad maakt als de privacy van een moordenaar wordt geschonden.

Een samenleving die gewoon toestaat dat vaders hun eigen kinderen kapotnaaien en voor het leven traumatiseren. En vervolgens doodleuk een tweede kans geven. Een nieuwe mogelijkheid om het nog een keer te doen. Door ze de voogdij te geven over de kleintjes die ze zo verschrikkelijk in de vernieling hebben geholpen.

Vraag: Beseft u dat deze kinderen straks weer oog in oog staan met de man die hen misbruikt heeft? Worden deze kinderen überhaupt wel gevraagd of zij vader willen zien? Wordt hier iets aan gedaan, rekening mee gehouden?

Antwoord: Hij is nu eenmaal de biologische vader en heeft recht op contact. Voor de veiligheid van de kinderen zal er dan ook iemand aanwezig zijn. Als het contact niet goed verloopt kunnen zij nog altijd weggebracht worden.

Wie kent niet het verhaal van het Beest van Beyum. De stad-Groninger vader die zijn dochter zwanger had gemaakt. Een kind van elf jaar dat tijdens een schoolreis van een kind bevalt. Ik kan me best voorstellen dat vaders naar hun bloedeigen dochter kijken. Met enige trots vaststellen dat het eigenlijk best wel een knap ding is geworden. Dat doe je dan met gepaste trots. Elke andere vorm van dubieuze vaderliefde, als je misbruik zo mag noemen, is uit den boze.

Daar zouden sommige organisaties ook eens over moeten nadenken alvorens ze besluiten nemen die werkelijk nergens op slaan. Gewoon omdat het in mijn ogen niet kan. Wie geeft een veroordeelde pedoseksueel in hemelsnaam de voogdij terug over kinderen die hij heeft misbruikt. Zijn bloedeigen kinderen. Ziet u het al gebeuren? De pedo die zich zit te verkneukelen bij de gedachte dat hij zijn vleselijke lusten nog een keer op zijn eerdere slachtoffers kan botvieren? En dan ook nog dankzij de medewerking van mensen die dit zouden moeten voorkomen?

Gaat niet gebeuren denkt u? Ik hoef alleen maar Sytze van der V. er bij te halen. Dachten ze ook niet van hem, nadat hij al een celstraf vanwege misbruik had uitgezeten, dat het wel goed zou komen? Nederland gaat er prat op een beschaafd land te zijn. Een land waarin iedereen fouten mag maken en tweede kansen krijgt. Maar dit gaat wel erg ver. Dit is een typisch geval van de kat op het spek binden. In principe maakt het niet uit hoe vaak een pedo is veroordeeld. De huidige werkwijze versterkt bij mij alleen maar het gevoel dat men in Nederland nog steeds niet weet hoe er adequaat met zedenmisdrijven moet worden omgegaan. Hoe er een blijvende oplossing wordt geschapen die recht doet aan slachtoffers en hun ouders.

Je mag in alle bescheidenheid hopen dat de ogen van de verantwoordelijken bijtijds worden geopend. Dat het welzijn van kinderen voorop staat en niet de vraag wie er volgens de letter van de wet recht heeft op de voogdij. Kinderen zijn geen handelswaar, geen stukken speelgoed waarmee volwassenen zich naar eigen goeddunken kunnen uitleven. Kinderen? Daar behoor je met je tengels van af te blijven.

Het is mooi genoeg geweest. De maat is vol. Er moeten eens wat deuren ingetrapt worden waarachter zich kennelijk slapende mensen bevinden. Schudt die hele amateuristische bende, die verziekte ambtenarij eens flink door elkaar. Laat ze voor eens en voor altijd beseffen dat er iets moet gebeuren. Wakker worden. Het is tijd om op te staan. Voor onze toekomst. Onze kinderen…

Ome Kees is boos…

Ome Kees was ongelofelijk boos. Hij begreep niets meer van de wereld toen de politie bij hem op de stoep stond en hem oppakte op verdenking van het misbruiken van zijn nichtjes. Hij was de wanhoop nabij. De ontuchtige handelingen die hem werden verweten, had hij altijd als liefdevol geknuffel tussen familieleden beschouwd. Justitie had daar hele andere gedachten over en dat heeft Ome Kees geweten.

Tijdens zijn voorarrest werd hem duidelijk wat hem allemaal ten laste werd gelegd en dat was niet niks. Hij was zich rot geschrokken maar kon zich niet voorstellen dat ‘zijn lieve nichtjes’ hem als ontuchtpleger betitelden. Ome Kees stuurde vanuit de gevangenis zelfs brieven naar de minderjarige kinderen om hen te bewegen de aanklacht in te trekken. Dat deden ze niet. Er was teveel gebeurd. Zelfs in het ouderlijk huis waren ze niet veilig voor de graaiende handen van hun oom. Toen een van de meisjes had aangegeven dat ze het helemaal niet prettig vond dat oom samen met haar in bad stond en haar overal betastte, vond hij dat zelfs vreemd. Ze moest zich niet aanstellen. Hij zou haar wel even over haar schaamtegevoel heen helpen. ,,Ze had niets om voor zich te schamen. Voor een meisje van haar leeftijd had ze zelfs een wulps lichaam en mooie borsten. Ik mocht daar graag naar kijken’’, aldus Ome Kees.

Dat hij haar op een gegeven moment zelfs geld had geboden om haar een keer naakt te zien, was volgens hem niet meer dan een plagerijtje geweest. ,,Dat had ze namelijk toch niet gedaan’’, zei hij. Toen de rechtbank Ome Kees vroeg wat een meisje van twaalf met een opmerking moet als ‘wat ben je mooi en wat heb je een wulps lichaam’, gaf de man als antwoord; ,,Iedere dame vindt het toch leuk als ze een complimentje over haar uiterlijk krijgt?’’

Hoe dan ook, Ome Kees was boos. Hij vond dat de meisjes het maar hadden moeten aangeven als ze zijn toenaderingen niet op prijs stelden. Dat was niet gebeurd en dus vond hij eigenlijk dat hij niets verkeerds had gedaan. Justitie was ook boos en wel omdat Ome Kees niet bijtijds had ingezien dat hij met zijn vingers van de meisjes had moeten afblijven. En net zoals voor veel andere verdachten geldt die in de afgelopen jaren voor soortgelijke delicten in het beklaagdenbankje hebben gezeten en bestraft zijn, moest ook Ome Kees boeten.

Hij heeft na de rechtszitting een poosje de tijd gehad om in alle rust over zijn zonden na te denken en uiteindelijk ingezien dat het niet door de beugel kon wat hij had gedaan. Zijn boosheid heeft plaatsgemaakt voor spijt, berouw en hoop. Hoop dat de beide kinderen er geen blijvend psychisch letsel aan over zullen houden…

En dan hoor je weer een nieuw voorval. Van een vader die zijn zoons met geweld dreigt. Als ze hun zusjes niet te grazen nemen. En dan stel ik mezelf opnieuw de vraag. Is er eigenlijk nog wel hoop? Voor al die kinderen. En voor de zieke geesten die zich aan hen vergrijpen.

Kinderporno vorm van kunst..?

Waarom weet ik niet, maar toen ik mijn rechtbankzaken doorworstelde viel mij op hoeveel verschillende ‘excuses’ er worden gebruikt om naar kinderporno te kijken. Je staat er versteld van wat mensen verzinnen om plaatjes en films met daarop kinderporno te bekijken.

De meest krankzinnige kwam nog wel van Jan Willem. Voor hem was het een vorm van kunst. Hij was zich dan ook van geen kwaad bewust. Er werden geen seksuele handelingen verricht en dus was er volgens Jan Willem ook geen sprake van kinderporno.

Jan Willem had heel veel plaatjes, videobanden en tijdschriften met kinderporno verzameld. Hoe dat allemaal in zijn huis terecht was gekomen, was hem een raadsel. Hij wist niet eens dat hij het had. Zijn advocaat wilde de zaak graag achter gesloten deuren laten behandelen omdat hij vreesde dat zijn cliënt zich van het leven zou beroven als de kwestie in de publiciteit zou komen. De officier weigerde daarin toe te stemmen. ,,Dit soort vuiligheid speelt zich misschien in achterkamertjes af. Daar hoeven wij niet aan mee te werken’’, luidde het oordeel.

Klusjesman ome Dirk vond het niet meer dan ‘liefdevol digitaal geknuffel’ toen de rechtbank hem ooit vroeg wat hij met de bij hem gevonden foto’s moest. Dirk was evenmin van mening dat hij iets strafbaars had gedaan. Hij had er zelfs nooit erotische gevoelens bij gehad.

Dirk was gek op kleine kinderen, maar was nog nooit op het idee gekomen om zich aan een minderjarige te vergrijpen. Niks aan de hand. Niemand had er schade door opgelopen en dus vond Dirk dat hij vrijuit ging. Hij was de enige die dat standpunt huldigde.

Alex werd door de rechtbank een nachtmerrie genoemd. Een onverbeterlijke pedofiel die niet meer te redden zou zijn. Nu heb ik van mezelf een rotsvast vertrouwen in de mensheid, maar lieden als Alex stellen dat vertrouwen danig op de proef.

Deskundigen waren van mening dat zelfs TBS niets meer zou uithalen omdat Alex niet wilde inzien dat hij fout bezig was. Hij was al meer dan eens met justitie in aanraking gekomen vanwege onzedelijke handelingen met kinderen en het in bezit hebben van kinderporno.

Toch wilde Alex zichzelf geen gevaarlijke man noemen. Dat hield hij zelfs vol toen hij ronduit had toegegeven dat hij wel eens een jong meisje wilde ontmaagden, maar dan alleen als ze er zelf aan toe zou zijn. De mensen die er voor doorgeleerd hebben dachten er heel anders over.

Het zijn slechts een paar voorbeelden, maar wel tekenend voor de houding van de mensen die niets kwaads in kinderporno zien. Net als de rechtbank heb ik ook vaak het gevoel dat mensen als Jan Willem, ome Dirk en Alex niet in de gaten hebben wat ze aanrichten.

Zoals in een eerder geschreven bijdrage is de wet op het in bezit hebben van kinderporno behoorlijk aangescherpt. Critici denken dat de maatregel alleen maar zal leiden tot een toename van ondergrondse netwerken die kinderporno verder zullen verspreiden. Vallen zij onder de categorie doemdenkers? De tijd zal het leren…

Advocaten van de duivel…?

Is het heel gek om mijn verbazing uit te spreken over het feit dat iedereen ineens over de advocaten Wim Anker en Tjalling van der Goot heen valt? Omdat zij in de Amsterdamse zedenzaak tegen Robert M. een bijna volledige vrijspraak willen? Is dat harteloos? Kun je het tegenover slachtoffers en hun ouders wel verkopen om zoiets te verkondigen? Zo ogenschijnlijk emotieloos en zonder enig gevoel voor compassie? Deze advocaten van de duivel?

De negatieve reacties zijn niet van de lucht. De raadsmannen worden allemaal over een kam geschoren. Ze krijgen verwensingen en scheldkanonnades naar hun hoofd geslingerd. Worden neergezet als ordinaire geldgraaiers en mensen die de rechtsgang slechts vertragen. Het heeft er alle schijn van dat de advocatuur zichzelf onderhand moet verdedigen. En dat alleen maar omdat ze slechts dat doen waarvoor ze ingehuurd worden.

In de zaak tegen Robert M. ligt er een bekentenis. Over misbruik van meer dan zestig kinderen. Ruim voldoende zou je zeggen om de man jarenlang achter slot en grendel te laten verdwijnen. Niet dus. Een bekennende verklaring alleen is onvoldoende bewijs. Eén getuige is geen getuige. Denk maar eens aan onze vriend Joran van der Sloot.

En dat mensen het niet eens zijn met de manier waarop Anker en Van der Goot deze zaak aanpakken? Tja, je kunt er over discussiëren. Maar dan wel op de manier zoals het hoort. Niet vanuit de onderbuik, maar met steekhoudende argumenten.

Onderbuikgevoelens spelen maar al te vaak een hoofdrol in zaken als deze. Het vertroebelt de heldere blik die je behoort te hebben en ze vloeien vaak voort uit een gebrek aan wetskennis. De doorsnee burger kijkt vaak door een vreemde bril naar ons rechtssysteem. Ze zien een misdaad, dader en slachtoffer en eisen vervolgens rechtvaardigheid. Lijkt niks mis mee, maar er wordt een belangrijk detail over het hoofd gezien. Het is namelijk niet de advocaat die de straffen oplegt. Of op zoek moet naar wat de waarheid of een leugen kan zijn. Die taak is aan de rechter voorbehouden.

Advocaten kunnen zich niet door emoties laten leiden. Hoe pijnlijk dat misschien ook klinkt. Zij dienen slechts de belangen van cliënten voorop te stellen en in de gaten te houden of rechters zich aan de procedures houden. En kennelijk hebben de raadsmannen van Robert M. op dat punt iets gevonden waarmee ze een troef in handen hopen te hebben die tot een bijna algehele vrijspraak zou kunnen leiden.

De politie had in hun ogen het huis van Robert M. niet overhoop mogen halen of hem arresteren. Niet op grond van een telefoontje van een moeder die haar kind in het tv-programma Opsporing Verzocht had herkend. En dus vinden Anker en Van der Goot dat de daar gevonden kinderporno niet als bewijs mag worden aangemerkt. Onrechtmatig verkregen bewijs heet dat.

Wat heeft men dan wel als hard bewijs? Robert M. heeft in ieder geval een keer in zijn eigen huis een kind misbruikt. Dat is bevestigd door een derde en dus zorgt deze getuigenis voor steunbewijs.

Een dergelijke gang van zaken zal heel moeilijk aan de ouders van de slachtoffers en de mensen met onderbuikgevoelens te verkopen zijn, maar zo zit onze rechtsstaat nu eenmaal in elkaar. Pas als zonder enige gerede twijfel vast komt te staan dat het aangeleverde bewijs voldoende is, kan de rechtbank zich een oordeel vormen. Een vonnis formuleren waarmee de betrokkenen kunnen leven.

Wat er uiteindelijk ook uitrolt. Niemand zal werkelijk weten wat er zich in de hoofden van Willem Anker en Tjalling van der Goot afspeelt. Misschien droomt het tweetal er wel van om hun cliënt van het hoogste gebouw in Nederland te duwen. Maar ook hier geldt dat innerlijke gedachten en gevoelens niet meetellen in het uiteindelijke streven om dat te bereiken wat zelfs de grootste crimineel verdient. Een eerlijk en rechtvaardig proces.

UPDATE 20 APRIL

Het Openbaar Ministerie heeft in de zaak tegen Robert M. vandaag betoogd dat de door hem gemaakte kinderporno wel degelijk rechtmatig verkregen bewijs is. Justitie heeft de beweringen van de verdediging weerlegd door te stellen dat informatie uit Nederlandse politiesystemen en een Zweeds onderzoek hebben bijgedragen aan de doorzoeking van het huis van M.