Tweekoppig monster…

Achttien jaar én tbs kreeg de verdachte van de moord op een jonge vrouw uit Sneek eind maart van de rechtbank in Leeuwarden. Twintig jaar cel én tbs eiste het openbaar ministerie afgelopen week in de zaak tegen Robert M., hoofdverdachte in de Amsterdamse zedenzaak. Een bijzondere combinatie, zo´n lange gevangenisstraf met tbs. In mijn ogen zelfs een tegenstrijdige combinatie.

door mr. Tjalling van der Goot

Tbs houdt in dat een dader wordt behandeld. Een behandeling die nodig is omdat sprake is van een geestelijke stoornis, een stoornis die door deskundigen is vastgesteld. Zonder behandeling is er bij een dergelijke persoon een grote kans op herhaling van een soortgelijk strafbaar feit. Een behandeling in het kader van tbs komt er op neer dat de veroordeelde persoon in een tbs-kliniek wordt opgenomen. Hij komt pas weer vrij als de rechter – na advies van de kliniek – vindt dat bij deze man of vrouw na het jarenlang volgen van therapieën geen grote kans op herhaling meer bestaat.

De resultaten van tbs zijn prachtig. Resultaten die door de politiek overigens niet worden gezien. Uit onderzoek blijkt dat de kans dat iemand na een tbs terugvalt in strafbaar gedrag klein is, veel kleiner dat bijvoorbeeld bij iemand die een gevangenisstraf heeft ondergaan. Tbs werkt dus. Het is dan ook ten onrechte dat tbs zo’n beladen begrip is geworden.

Tbs is bedoeld om mensen weer te laten meedraaien in de samenleving. Tbs is dan ook geen straf, maar een maatregel bovenop een straf. In feite wordt deze maatregel opgelegd aan mensen waarvan is vastgesteld dat ze ziek zijn, geestelijk ziek. Als deskundigen van mening zijn dat een tbs-patiënt nog een groot risico voor anderen is als hij in de maatschappij zou terugkeren, blijft hij in de kliniek. Alleen tbs’ers waarvan is gebleken dat zij geen groot risico meer vormen, kunnen terugkeren in de wereld buiten de muren van de tbs-kliniek. Een verblijf in een kliniek duurt gemiddeld zo’n tien jaren.

De tbs-behandeling werpt dus haar vruchten af. De resultaten zijn positief. Het is in het belang van een ieder dat iemand op den duur weer volwaardig mee kan doen in de maatschappij. Bovendien kost het de samenleving ook nog eens veel minder geld. Iemand die weer kan werken, belasting kan betalen, een gezin kan onderhouden, is natuurlijk voor de maatschappij veel meer van waarde dan iemand die een duur plekje in een tbs-kliniek bezet houdt.

Er is echter één probleem. De wet regelt dat de tbs-behandeling pas kan beginnen als de gevangenisstraf achter de rug is. Dus eerst zitten, dan behandelen. Alle deskundigen zijn er echter over eens dat de kans op een succesvolle behandeling bij een tbs’er veel groter is als zo snel als mogelijk met de behandeling wordt gestart. Het opleggen of eisen van een langdurige gevangenisstraf in combinatie met tbs is dus in strijd met alles waar tbs voor staat, namelijk terugkeer in de maatschappij.

De rechtbank in Leeuwarden, de officier van justitie in de Amsterdamse zedenzaak zeggen dat de verdachte ziek is, maar pas over twintig, achttien jaar naar de dokter mag. Het moge duidelijk zijn dat dit niet de bedoeling van tbs is.

Een lange gevangenisstraf heeft maar een reden: wraak. Vergelding voor het leed dat de dader heeft aangericht. Ik zal niet bestrijden dat vergelding ook een belangrijk aspect in een straf is. De rechter moet niet doof zijn voor de mening van slachtoffers en van de samenleving. Anderzijds betekent tbs dat de dader een stoornis heeft. Hij is geestelijk ziek en heeft hierbij medische hulp nodig. Het betekent dat in zo´n geval is vastgesteld dat het feit de dader minder kan worden toegerekend als wanneer hij geen stoornis zou hebben gehad. Hij kan er dus – simpel gezegd – minder aan doen dan iemand die geestelijk gezond is.

Bij iemand die geestelijk niet in orde is, van wie deskundigen zeggen dat hij er minder aan kan doen dat hij het strafbare feit heeft gepleegd, die moet worden behandeld met als doel terug te keren in de samenleving en waarvan vaststaat dat een snelle start van deze behandeling de kans op succes groter maakt, is het opleggen van een lange gevangenisstraf én tbs als een tweekoppig monster. Het ene sluit het andere uit.

Wraak als motief voor een lange straf is bijten in de eigen staart. De kans dat een tbs-er na zo’n lange gevangenisstraf nog succesvol kan worden behandeld in een kliniek is klein. En juist een succesvolle behandeling is in het belang van de samenleving. In lange gevangenisstraf werkt contraproductief. Wraak is niet de oplossing. Ik hoop dat niet vergelding is een vonnis voorop staat, maar dat de rechters oog hebben voor het uiteindelijk doel van een tbs-behandeling. Te weten, het beter worden van de patiënt. Daar wordt iedereen beter van.”

Ontuchtige pleegvader…

Een 41-jarige huiswerkbegeleider uit Hoogkerk heeft donderdag voor de rechtbank in Groningen drie jaar cel en TBS met dwangverpleging tegen zich horen eisen. De man werd in oktober aangehouden op verdenking van het maken, in bezit hebben en produceren van kinderporno.

Hij maakte onder meer foto’s van een 7-jarig meisje dat door hem werd begeleid. Ook wordt de Hoogkerker verdacht van het seksueel misbruiken van een 14-jarig meisje. De ouders van een van de kinderen kwamen het misbruik op het spoor. Zij waren ook degene die aangifte hebben gedaan. 

Het is niet niks als je verwijten naar je hoofd krijgt geslingerd die niets aan duidelijkheid te wensen over laten. Zoals masturbatie voor een webcam, het meerdere keren verkrachten van een van de slachtoffers en het plegen van ontuchtige handelingen met een andere minderjarige. Vergrijpen waarvan zelfs beelden beschikbaar zijn. Die dus wettelijk en overtuigend zijn te bewijzen. Je hoort het de rechtgeaarde burger al roepen. Behandelen heeft geen zin. Ze zullen het steeds weer doen.

De man en zijn partner stonden ingeschreven als pleeggezin. Hij was in dienst als ambtenaar bij een gemeente. Verkrachting en kinderporno. Dergelijke praktijken verwacht je niet van iemand die zich opwerpt als hulpverlener. Als iemand die aangeeft kinderen in zijn huis te willen opnemen die de weg even kwijt zijn. Een beschermende arm nodig hebben. Wellicht een schouder om op uit te huilen. Het kan toch niet zo zijn dat we ook pleegouders op voorhand moeten wantrouwen.

De zinsnede in een verslag van Rob Zijlstra over deze zaak sprak mij wat dat betreft erg aan. Nog even en ontucht is de meest voorkomende vorm van misdaad. En kan het gezin -de familie- worden aangemerkt als een criminele organisatie.

Duidelijker had ik het niet kunnen verwoorden. Hoe diep kunnen we zinken met z’n allen. Hebben we het punt inmiddels bereikt waarop we moeten constateren dat misbruik al zo ingeburgerd is dat we er niet eens meer van opkijken?

Ik moet ineens weer denken aan die vrouw die me enkele jaren geleden opbelde. Ze was woest geweest over het feit dat een kennis van haar in de krant was neergezet als zware crimineel. De kennis was beschuldigd van misbruik. En uiteindelijk daarvoor veroordeeld.

De dame in kwestie vond het maar niks dat dit zo breed uitgemeten in de nieuwskolommen had gestaan. Ergens achterin de krant een klein stukje was volgens haar ook wel voldoende geweest. Ongeveer ter grootte van een politieberichtje over een snelheidscontrole. Want dat kwam in verhouding net zo vaak voor volgens haar.

Wat dat betreft ben ik bijna geneigd om haar na jaren tot op zekere hoogte gelijk te geven. We zullen namelijk altijd te hard blijven rijden. En er zullen telkens nieuwe zedenzaken opduiken. En iedere keer zullen we er weer over berichten. Omdat we er voor moeten waken dat de maatschappij de ogen er voor sluit.

De niet zo perfecte dochter…

Sietske H. uit Nij Beets heeft deze week twaalf jaar cel horen eisen voor het doden van haar vier kinderen. Ze wilde de perfecte dochter zijn maar werd een babymoordenaar. Twaalf jaar cel. Het is de maximale straf die het Openbaar Ministerie kan eisen in een dergelijk geval. Dat heeft men gedaan omdat de Friezin niet aan een psychiatrisch onderzoek wilde meewerken. Dat had haar TBS kunnen opleveren. En daar zou Sietske volgens eigen zeggen nooit weer van af zijn gekomen. 

De grote vraag is of ze nu beter af is. Je zit niet voor de lol twaalf jaar in de gevangenis. Daar komt bij dat ze het na die tijd nog moeilijk genoeg zal krijgen. De dramatische gebeurtenissen zullen haar voor altijd blijven achtervolgen.

Het OM is van mening dat in drie gevallen wel duidelijk is dat Sietske van plan is geweest om een einde aan het leven van de kinderen te maken.  Als bewijs wordt daarvoor aangevoerd dat er vuilniszakken klaar lagen om bloed op te vangen en ook dat ze een schaar in de buurt had zodat de navelstreng doorgeknipt kon worden.

Een keer kinderdoding, drie keer kindermoord. Vier bevallingen in een periode van zes jaar. Op een slaapkamer in de ouderlijke woning. Zonder ook maar een kik te geven. Eén keer zelfs terwijl haar zus naast haar lag te slapen. Drie meisjes en een jongetje op de wereld gezet.

Kinderen die hooguit tien minuten hebben kunnen ademen. Vervolgens door verstikking om het leven zijn gebracht. Vier babylijkjes die in even zovele koffers zijn gestopt en op zolder weggezet.  Eentje zelfs meegenomen na een verhuizing. Omdat Sietske het kindje kennelijk toch bij zich wilde houden.

Niemand mocht weten dat Sietske zwanger was. Ze schaamde zich er voor. Was bang voor de gevolgen als het tot een ontdekking zou komen. Uiteindelijk kwam de zaak toch aan het rollen.

Vier kleintjes ter wereld gebracht en gedood. Het blijft een bizar en bovenal onbegrijpelijk verhaal. Hoezeer ik mijn best ook doe, het wel er bij mij niet in dat niemand iets is opgevallen. De penetrante geur die er in het huis heeft rondgehangen. Wel geroken, maar de oorzaak werd nooit gevonden.

Zijn de ouders nooit argwanend geworden? Heeft de vader van de kinderen niet gezien dat zijn vriendin zwanger was? Hebben vrienden en bekenden van Sietske geen veranderingen opgemerkt in haar gedrag? Je zou toch denken dat er ergens alarmbellen moeten zijn gaan rinkelen. Allemaal vragen. Geen antwoorden. 

Antwoorden die alleen Sietske kan geven. De niet zo perfecte dochter heeft hulp nodig. Dat beseft ze drommels goed. Wat ze ook zeker weet is dat dit nooit weer zal gebeuren. Omdat ze nu een spiraaltje heeft. Iets in mij zegt me dat ze beter wat eerder aan voorbehoedsmiddelen had kunnen denken. Maar misschien ben ik wel bevooroordeeld.

TBS-er op straat gezet…

We horen het maar al te vaak. Mensen die onschuldig vastzitten. Dat moet een nachtmerrie zijn. Een dergelijk gevoel zal ook bij de Groninger leven die, volgens zijn advocaat, zes jaar lang ten onrechte in een tbs-kliniek in Nijmegen heeft gezeten.

Helemaal vrij van zonden is de man overigens niet. Hij werd in 2003 door de rechtbank in Groningen veroordeeld tot een gevangenisstraf van 21 maanden en tbs met dwangverpleging wegens een schietpartij. Hij schoot een vrouw in haar been na een zakelijk conflict.

Cel en tbs met dwangverpleging. Het zal je maar verteld worden dat je gestoord bent. Aan het vonnis, dat in hoger beroep nog eens werd bekrachtigd, zou geen gedegen persoonlijkheidsonderzoek ten grondslag hebben gelegen. De man heeft gedurende zijn detentie elke vorm van medewerking aan een onderzoek geweigerd.

De advocaat van de Stadjer is van mening dat zijn cliënt iemand met een gebruiksaanwijzing is, maar dat er geen enkele aanleiding is geweest om het door hem gepleegde delict aan een stoornis te koppelen.

Hij wordt gesterkt in zijn mening door deskundigen van het Pieter Baan Centrum. Onderzoek  heeft inmiddels uitgewezen dat de man niets te zoeken had in een tbs-kliniek. Het Gerechtshof in Arnhem heeft zijn behandeling daarom vorige week per direct laten beëindigen. De Groninger is inmiddels weer op vrije voeten.

Er wordt nu bekeken of de Nederlandse staat aansprakelijk gesteld kan worden voor de schade die de man door de hele geschiedenis heeft opgelopen. Het is ook niet niks als je negen jaar vastzit voor een delict waar je netto misschien twee of drie jaar voor wordt opgesloten. En wat misschien nog erger is, de man zal het etiket van tbs-patiënt waarschijnlijk nooit meer kwijtraken.

Geen recht op vergeving…

Sander V. hoopt dat de familie van Milly Boele kan beginnen met verwerken, hoewel hij beseft dat er altijd een litteken zal achterblijven. ,,Ik vraag niet om vergeving, want daar heb ik geen enkel recht op. Ik heb wel spijt. En ondanks wat de media allemaal beweren; ik heb wel een geweten, en dat is ondraaglijk zwaar.’’ Dat zei de 27-jarige verdachte  tijdens het slotwoord bij de behandeling van zijn strafzaak, waarin het OM een straf van 25 jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging tegen hem heeft geëist.

De ex-politieman zei dat het hem steekt dat hij al door de media is veroordeeld, terwijl de rechter nog uitspraak moet doen. Er is volgens hem nooit sprake geweest van seksueel misbruik. Wel geeft hij toe haar borsten te hebben betast.

Hij mag dat dan geen misbruik noemen, het OM denkt daar anders over. Toen men Sander V. vroeg waarom hij zich aan het meisje had vergrepen, luidde het antwoord dat hij wel eens wilde weten of hij net zo’n viezerik was als zijn stiefvader. Die zou de moeder van Sander V. hebben misbruikt.

Uiteindelijk werd Milly Boele met een riem gewurgd. Volgens V. is dat in een vlaag van verstandsverbijstering gebeurd. Hij zou niet van plan zijn geweest om haar te vermoorden.

Volgens de psychiater heeft V. een persoonlijkheidsstoornis en narcistische trekken. Zijn afhankelijkheid van cannabis noemt de psychiater ziekelijk. Volgens de psychiater was V. ten tijde van zijn daad verminderd toerekeningsvatbaar en waren de persoonlijkheidsstoornis en cannabisverslaving waarschijnlijk drempelverlagend voor zijn agressie. 

In een slachtofferverklaring voor de rechtbank heeft de vader van Milly gezegd dat de nabestaanden geen woede willen voelen voor de moordenaar van Milly. ,,We hopen dat hij zich realiseert wat hij heeft gedaan. Milly is weggerukt uit een leven dat pas net was begonnen.’’

Sander V. zei in de rechtbank dat hij zich weinig van de moord kan herinneren. Door stress en drugsgebruik heeft hij gaten in zijn geheugen, zegt hij. V. zou twaalf joints hebben gerookt.Verder verklaarde hij dat hij die dag angstig en gespannen was.

In eerdere verklaringen heeft Sander V. gezegd dat hij een stemmetje in zijn hoofd had dat hem aanspoorde iemand mee te nemen. Nu weet hij dat niet meer. Hij is bereid mee te werken aan onderzoek, omdat hij zich verantwoordelijk voelt voor wat er gebeurd is met Milly.

De rechtbank doet op 26 november uitspraak.

Los contactje…

Stalking is een sluipend proces. De stalker probeert eerst je vertrouwen te winnen. Interesse te tonen in je doen en laten. Op die manier komt ie veel over het slachtoffer te weten en worden  ook de zwakke plekken genadeloos blootgelegd.

Nienke heeft een stalker. Eentje van het ergste soort, als je dat als leek tenminste zo mag noemen. Ze heeft nu al enkele jaren last van dorpsgenoot Janus die maar één ding wil. Met de blondine het bed induiken. Daar heeft hij veel voor over. Sterker nog, hij zet er zijn vrijheid voor op het spel. Meerdere keren zelfs.

Het begon allemaal vrij onschuldig. Janus vroeg om haar gsm-nummer en zij zag daar niets kwaads in. Het was immers een bekende. Nienke kreeg wel eens sms-jes met teksten als ‘Goh, ik vind je wel leuk. Zullen we een keer uit gaan?’ In het begin antwoordde ze nog wel eens. Dan maakte ze hem duidelijk daar niets voor te voelen en dacht dat het klaar was.

Dus niet. De toon werd anders. Janus schuwde geen enkel middel om met Nienke in contact te komen. Ze kon zich nergens meer vertonen of hij was er ook. Dan zei Janus dat hij verliefd op haar was. Er alles voor over had om een nacht met haar door te brengen. Hij wilde haar zelfs wel betalen.

Na verloop van tijd had Nienke er genoeg van. Ze vertelde het verhaal aan een paar vrienden en die besloten Janus op te zoeken. Ze verzochten hem dringend om met zijn praktijken te stoppen. Veel effect had het waarschuwende bezoekje niet. Hij leek niet te willen opgeven. En dus stapte Nienke naar de politie. Janus werd een poosje opgesloten. Deskundigen moesten maar eens onderzoeken waarom hij zo vasthoudend was.

Niet dat het veel hielp. Janus bleef bellen, brieven en sms-jes versturen. Hij moest en zou Nienke in zijn bed hebben. Het enige dat er gebeurde, was dat hij van zijn bed werd gelicht. Justitie was van mening dat men maar weer eens met Janus om tafel moest. Alle rapporten en dergelijke ten spijt wilde hij namelijk nog altijd niet inzien dat hij fout bezig was. Dat Nienke hem niet moest.

Tja, hoe moet je in hemelsnaam aan een stronteigenwijze stuurman uitleggen dat een schip zonder roer gedoemd is vast te lopen. Janus zou het niet weten. Dus gaan ze nog een keer in het binnenste van de ontspoorde plattelander proberen te kijken.  Misschien dat men deze keer in wel staat is om het losse contactje in het hoofd van de boer op te sporen en te repareren.